ชนเผ่าพื้นเมืองหรือชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง มีความสัมพันธ์และเชื่อมโยงอย่างแนบแน่นกับทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ จึงมีระบบการจัดการ การใช้ และการอนุรักษ์ในทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มีความละเอียดอ่อนซับซ้อน ลึกซึ้งยากต่อบุคคลภายนอกที่จะหยั่งรู้ถึงความจริง  ทุกครั้งที่ได้ยินรัฐบาลและสังคมภายนอกกล่าวหาว่าชนเผ่าพื้นเมือง เป็นผู้ที่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่ก่อให้เกิดการทำลาย ไม่ยั่งยืน สร้างมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อมบนต้นน้ำ

khungbae

จึงเกิดความไม่สบายใจนักและคิดว่านี่เป็นสิ่งท้าท้าย ที่พวกเราชนเผ่าพื้นเมืองต้องรับฟังและสร้างความตระหนักต่อคำกล่าวหาที่เกิดขึ้นนี้ เพื่อพิจารณาข้อเท็จจริงและตอบร่วมตอบโจทย์ เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจในข้อเท็จจริงที่มีอยู่ และกฎหมาย และนโยบายของรัฐที่ผิดพลาดต่างหาก ได้มาเป็นปัจจัยลิดรอนสิทธิของชุมชนและชนเผ่าพื้นเมืองทีมีมานานก็ต้องมียกเลิกเปลี่ยนแปลงให้การยอมรับสิทธิ์ในถิ่นที่อยู่อาศัย ที่ทำกิน ให้สามารถเข้าถึงการจัดการทรัพยากรธรรมชาติตามระบบจารีต วัฒนธรรมประเพณี ของชนเผ่าพื้นเมืองให้ได้ ถึงจะแก้ไขปัญหาตรงประเด็น

This slideshow requires JavaScript.

 
เมื่อกล่าวถึงชนเผ่าพื้นเมืองที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูง เป็นที่รู้จักกัน คือ กะเหรี่ยง คะฉิ่น ขมุ ดาราอัง ถิ่น  ไทใหญ่ ม้ง เมี่ยน มลาบรี  ลาหู่ ลีซู อาข่า และอื่น ๆ ประชากรโดยประมาณ 1 ล้านคน ซึ่งมี วัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต

tree03ความเชื่อ ภาษา การแต่งกาย ศิลปะการละเล่นการดนตรี ที่มีมีเอกลักษณ์แตกต่างกัน  สิ่งที่เหมือนกันอย่างหนึ่งคือ เขาได้รับผลกระทบจากนโยบายการประกาศป่าอนุรักษ์ของรัฐ โดยมีมาตรการทางกฎหมายหลายฉบับ ซึ่งทำให้อยู่ในสถานะที่ผิดกฎหมายดังกล่าวนี้ จึงไม่สามารถเข้าถึงสิทธิ์ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ สิทธิ์ในที่ดิน ถูกจำกัดสิทธิ์ในด้านการพัฒนาด้านต่าง ๆ กลายเป็นผู้ถูกเลือกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม กลายเป็นพลเมืองชั้นสองของประเทศ เป็นแพะรับบาป ทำลายต้นน้ำ ทำให้เกิดโลกร้อน แท้จริงแล้วทีใดมีชนเผ่าพื้นเมืองที่นั้นยังมีความอุดมสมบูรณ์ของป่าไม้และความหลากหลายทางชีวภาพมากกว่า ดังจะเห็นแผนที่ประเทศไทยจากภาพถ่ายทางอากาศ หากแต่บางชุมชนที่มีการส่งเสริมพืชเศรษฐกิจ พืชเชิงเดี่ยว จากภาครัฐและธุรกิจเอกชน อาจมีป่าลดลงบ้าง

 

ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชนนั้นเป็นประเด็นหนึ่งที่ชนเผ่าพื้นเมืองต้องตระหนักและให้ความสำคัญต่อการร่วมกันแก้ไขปัญหา โดยสร้างองค์ความรู้ในการวิเคราะห์ สังเคราะห์ ข้อมูลข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นในชุมชนและเชื่อมโยงกับสาเหตุและปัจจัยที่เกิดขึ้นอย่างปราศจากอคติ และแสวงหาแนวทาง ยุทธศาสตร์ tree04ในการแก้ไขปัญหา ดังที่ตัวอย่างชุมชนที่ได้รับการยอมรับได้ ต้องมีการจัดตั้งคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมชุมชน การออกกฎระเบียบด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การแบ่งเขตการใช้ประโยชน์ป่า การติดป้าย การมีกิจกรรมอนุรักษ์ฟื้นฟู การรวบรวมข้อมูลพื้นฐานประวัติศาสตร์ชุมชน องค์ความรู้ภูมิปัญญาในการด้านทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลาย
ทางชีวภาพ สมุนไพรพื้นบ้าน การสำรวจการใช้ที่ดิน ระบบการผลิตที่เหมาะสมต่อระบบนิเวศบนพื้นที่สูง อาชีพพื้นบ้าน เมล็ดพันธุ์พืชพื้นบ้านที่สร้างความมั่นคงทางอาหาร การสีบทอดถ่ายทอดองค์ความรู้ในชุมชนจากรุ่นสู่รุ่นจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง การรวมกลุ่มองค์กรชุมชน (ผู้ชาย ผู้หญิง เยาวชน) และเครือข่ายที่เข้มแข็ง สามารถประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วนได้ การผลิตเป็นรูปแบบสื่อต่าง ๆ เอกสาร แผนที่ชุมชน แผนที่การใช้ที่ดินและการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ วีดีทัศน์ ภาพถ่ายกิจกรรมอนุรักษ์ ฟื้นฟู รักษาทรัพยากรต่าง ๆ และมีบุคคลที่สามารถนำเสนอตนเองได้เป็นระบบและมีประสิทธิภาพเปรียบเทียบได้ว่า เราอยู่กับทรัพยากรธรรมชาติอย่างชาญฉลาด มีวัฒนธรรม จารีตประเพณี ธรรมเนียมที่ชุมชนชนเผ่าพื้นเมืองปฏิบัติอยู่ ก่อให้เกิดการอนุรักษ์และการใช้อย่างยั่งยืน ชนเผ่าพื้นเมืองต้องเชื่อมั่นกล้า และภาคภูมิใจในสิทธิชุมชนที่มีในบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และสิทธิชนเผ่าพื้นเมือง ตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิชนเผ่าพื้นเมือง และสนธิสัญญา อนุสัญญาระหว่างประเทศที่รัฐบาลไทยได้ลงนามในสัตยาบันไว้ ที่รัฐต้องนำมาปฏิบัติตามด้วย

tree02

 สรุปแล้ว ทุกวันเวลาพวกเราชนเผ่าพื้นเมืองได้พบกับสถานการณ์กระแสต่าง ๆ มากมายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ปัญหาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมนั้นไม่อาจเพิ่งเฉยได้อีก แม้องค์ความรู้ท้องถิ่นมีมากมายแต่เราต้องพร้อมที่จะเปิดใจที่จะปรับปรุงจุดอ่อนที่มีอยู่ในชุมชนทุก ๆ ด้าน ในขณะที่สาธารณชนและรัฐบาลต้องมีความจริงใจ พร้อมที่จะรับรู้ เข้าใจ ความรักความสามัคคีในชุมชนและครือข่ายชนเผ่าพื้นเมือง และร่วมกันผลักดันให้เข้าถึงกระบวนการมีส่วนร่วมและการตัดสินใจกำหนดอนาคตของตนเอง ได้รับการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเมื่อนั้นชนเผ่าพื้นเมืองจะจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบนพื้นที่สูงอย่างยืน พร้อมที่จะ อยู่ร่วมในสังคมอย่างภาคภูมิใจ ตลอดไป

********

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here