วันนี้ (10 พฤศจิกายน 2569) ประชาชนในหลายจังหวัด บุกศาลากลางยื่นหนังสือผ่านถึงนายกอนุทิน ชาญวีรกูล จี้ลงหยุดเข็ญแก้กฎหมายกองทุนสี่ฉบับเข้าสภา แนะ รบ. ขีดเส้นหนึ่งปีให้เวลาสี่หน่วยงานรวม สสส. - ไทยพีบีเอส ปฎิรูปตัวเองแทน ขณะที่ภาคประชาชนกว่า 50 องค์กรร่วมลงนามคัดค้านการแก้กฎหมายในครั้งนี้
ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ เกิดขึ้นอย่างน้อยใน 5 จังหวัด โดยเป็นการยื่นหนังสือในลักษณะดาวกระจาย โดยอาศัยกลไกระดับจังหวัด เพื่อส่งเสียงสะท้อนและข้อกังวลของประชาชนในระดับพื้นที่ หวั่นสื่อสาธารณะ - หน่วยงานส่งเสริมสุขภาพ รวมทั้งกองทุนผู้สูงอายุ และกองทุนกีฬา จะสูญเสียอิสระในการดำเนินงาน หากรัฐบาลยังเดินหน้าผลักดันให้มีการแก้ไขกฎหมายกองทุนสี่ฉบับ ที่เสนอเข้ามาโดยคนของพรรคภูมิใจไทย
สำหรับบรรยากาศการยื่นหนังสือที่จังหวัดเชียงใหม่ ได้มีผู้แทนเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง จ.เชียงใหม่ ซึ่งครอบคลุม 10 กลุ่มชาติพันธุ์ ได้แก่ คะฉิ่น, ดาราอาง, ไทขึน, ปกาเกอะญอ, โพล่ง, ม้ง, ลเวือะ, ลาหู่, ลีซู และอ่าข่า นำโดย นางเรณุกา ประดับภูทอง ผู้ประสานงานเครือข่ายฯ เดินทางเข้ายื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี ผ่านศูนย์ดำรงธรรมและผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อแสดงจุดยืนคัดค้านและเรียกร้องให้ถอนร่างแก้ไขพระราชบัญญัติจำนวน 4 ฉบับดังกล่าวข้างต้น
ความเคลื่อนไหวที่จังหวัดเชียงใหม่ เกิดขึ้นควบคู่กับการยื่นหนังสือโดยเครือข่ายชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย และเครือข่ายภาคประชาสังคมอีกกว่า 50 องค์กร ที่ได้มีการยื่นหนังสือและอ่านแถลงการณ์ในลักษณะเดียวกัน เช่น ที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดเชียงราย จังหวัดลำพูน และจังหวัดศรีษะเกษ
สำหรับร่างกฎหมายที่มีการคัดค้านประกอบด้วย ร่าง พ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), ร่าง พ.ร.บ.องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส), ร่าง พ.ร.บ.ผู้สูงอายุ และ ร่าง พ.ร.บ.การกีฬาแห่งประเทศไทย ซึ่งมีสาระสำคัญมุ่งยกเลิกระบบภาษีจัดสรรเฉพาะ (Earmarked Tax) จากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยาสูบ แล้วดึงรายได้เข้าสู่ระบบงบประมาณรายจ่ายประจำปี
หวั่นการเมืองแทรกแซง-ตัดตอนการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนชายขอบ
ทางเครือข่ายฯ ชี้แจงเหตุผลสำคัญ 5 ประการในการคัดค้าน โดยมองว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการ “กินรวบงบประมาณของประชาชน” และทำลายหลักการ “ผู้ก่อปัญหาเป็นผู้จ่าย” อีกทั้งยังขัดกับรายงานสากลที่ชี้ว่าการยกเลิกระบบงบประมาณเฉพาะนี้จะเอื้อประโยชน์ต่อกลุ่มทุนธุรกิจแอลกอฮอล์และยาสูบกว่า 14,000 ล้านบาทต่อปี มากกว่าประชาชน
นอกจากนี้ การอ้างวินัยการเงินการคลังยังขัดแย้งกับ พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังภาครัฐ พ.ศ. 2561 มาตรา 82 ซึ่งให้ความคุ้มครองกองทุนที่จัดตั้งขึ้นก่อนปี 2561 ไว้แล้วอย่างชอบธรรม ที่สำคัญ ผลสำรวจการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนผ่านช่องทางรัฐสภา ระหว่างวันที่ 30 กันยายน ถึง 14 ตุลาคม 2569 พบว่าเสียงส่วนใหญ่คัดค้านการแก้ไขอย่างท่วมท้น เช่น ร่าง พ.ร.บ.สสส. มีผู้ไม่เห็นด้วยสูงถึงร้อยละ 89.4 และ ร่าง พ.ร.บ.ไทยพีบีเอส ไม่เห็นด้วยร้อยละ 72.42
สื่อสาธารณะ-สุขภาวะชุมชน กลไกสร้างเสริมสุขภาวะคนรากหญ้า
เรณุกา ประดับภูทอง ผู้แทนเครือข่ายฯ ระบุว่า ตลอดเวลาที่ผ่านมา กลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองซึ่งส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ทุรกันดาร และเปราะบาง ได้รับประโยชน์โดยตรงจากทั้งสององค์กรหลัก:
ไทยพีบีเอส (Thai PBS): ทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงที่สะท้อนความเป็นจริง วิถีชีวิต วัฒนธรรม และปัญหาของคนจนและกลุ่มเปราะบาง ช่วยลดอคติ ลดความขัดแย้งในสังคม และสร้างความเข้าใจจนนำไปสู่การผลักดัน พ.ร.บ.คุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ได้สำเร็จ
สสส.: เข้ามาอุดช่องว่างของระบบรัฐส่วนกลางที่ไม่ทั่วถึง โดยหนุนเสริมองค์กรชุมชนและภาคประชาสังคมในการสร้างเสริมสุขภาพ การป้องกันโรคที่สอดคล้องกับจารีตประเพณี และสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องสิทธิสวัสดิการสังคม
หากเปลี่ยนระบบงบประมาณไปเป็นงบประมาณรายจ่ายประจำปี กลไกเหล่านี้จะถูกแทรกแซงและตัดงบประมาณได้ง่ายโดยฝ่ายการเมือง จนท้ายที่สุดจะถูกตัดตอนให้ลีบเล็กและหมดประสิทธิภาพไป
เสนอ 3 ข้อเร่งด่วน ย้ำนายกฯ ต้องฟังเสียงคนตัวเล็กตัวน้อย
ทางเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง จ.เชียงใหม่ จึงมีข้อเรียกร้องส่งตรงถึงรัฐบาล 3 ข้อหลัก:
ไม่รับรองและถอนร่างกฎหมาย: ให้นายกรัฐมนตรีไม่ลงนามรับรองร่างกฎหมาย และให้พรรคภูมิใจไทยถอนร่างแก้ไขกฎหมายทั้ง 4 ฉบับออกจากกระบวนการของรัฐสภาทันที
ชะลอ 1 ปี เพื่อศึกษาผลกระทบอย่างรอบด้าน: ให้ชะลอการผลักดันกฎหมายออกไป 1 ปี โดยจัดตั้งคณะทำงานร่วมที่มีตัวแทนจากรัฐบาล รัฐสภา และภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อศึกษาผลกระทบและเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะอย่างโปร่งใส
สั่งการให้ 4 กองทุนปฏิรูปตนเองภายใน 6 เดือน: ให้กลไกของทั้ง 4 กองทุนจัดทำแผนปฏิรูปการบริหารงานภายใน มุ่งเน้นความโปร่งใส ตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน เพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชน
ทั้งนี้ ทางเครือข่ายฯ เสนอให้ใช้กลไกสภาผู้แทนราษฎรตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญที่มีตัวแทนจากทุกพรรคการเมืองและภาคประชาสังคมเข้ามาร่วมศึกษาแนวทาง เพื่อไม่ให้เกิดการทำลายระบบสุขภาวะและทำลายความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะที่รับใช้คนตัวเล็กตัวน้อยในสังคม
